Lutherse gemeenten / Zuid-Holland / Hellevoetsluis
Hellevoetsluis
Nog vóór de inname door de watergeuzen (1572) bestond er in Brielle al Luthers leven. In 1563 verschijnt er van de hand van Johannes Ligarius de “Brylensis Confessio”. Deze Ligarius was predikant in Antwerpen en Woerden geweest, en bovendien raadgever van de Lutherse gemeente van Amsterdam. Een aaneenschakeling van ontslagen en verbanningen achtervolgde deze figuur: 1591 uitgewezen uit Woerden, 1595 uitgewezen uit Emden. Hij overleed in 1596 in Norden.
In de beginjaren bleef de gemeente klein. Dientengevolge was ze slecht/niet georganiseerd. Bovendien gingen in deze beginfase vele Lutheranen over naar de Calvinistische kerk (vermoedelijk als reactie op de starre/strenge Lutherse opvattingen van Ligarius).
Pas in de 18e eeuw is er weer sprake van Luthers leven. Vanaf 1749 wordt er in de Waalse kerk door een predikant uit Schiedam 2 maal per jaar Avondmaal gevierd. Financieel wordt de gemeente ondersteund door het Amsterdamse Consistorie.
In 1827 wordt de wens om een geregelde kerkdienst op een vaste plaats gehonoreerd. Men krijgt de beschikking over de Waalse kerk, ofwel de “kleine kerk”.
Bij Koninklijk Besluit krijgt men in 1828 toestemming om een predikant te delen met de gemeente van Hellevoetsluis. De gehele 19e eeuw hebben beide gemeenten een rechtzinnige signatuur. Als gevolg hiervan vindt een toestroom van Hervormde gelovigen plaats die de vrijzinnige/modernistische ontwikkelingen in de eigen kerk afkeuren.
Langzaam verschuift het accent van Den Briel (verouderd en klein) naar Hellevoetsluis (jong en groeiend). Vanaf 1886 worden in Den Briel geen diensten meer gehouden.
Hellevoetsluis wordt in 1911 een filiaal van Schiedam. Bij Synodaal besluit wordt in 1953 de gemeente Hellevoetsluis opgeheven en bij het kerkelijk gebied van Schiedam gevoegd.
In 2009 is dit geheel gefuseerd met de PKN Schiedam.
Het kerkzilver van de gemeente Hellevoetsluis is overgedragen aan het Luther Museum in Amsterdam.
